De grote bijendood


In Dit Artikel:

Er is een dichte menigte in de donkere warme vloer. Ondanks het drukke en drukke leven zijn de bijen kalm en vastbesloten om hun werk te doen. Ze voeden de larven, verzegelen honingraten, sommigen dringen aan op de honingvoorraden. Maar een van hen, een zogenaamde verpleegstersbij, past niet op de ordelijke manier. Eigenlijk zou ze voor de groeiende larven moeten zorgen. Maar ze kruipt doelloos, wankelt, is rusteloos. Iets lijkt haar dwars te zitten. Ze stutten over haar rug opnieuw en opnieuw met twee benen. Ze gaat naar links, ze gaat naar rechts. Tevergeefs probeert ze een klein glimmend donker iets van haar rug te poetsen. Het is een mijt, niet twee millimeter lang. Nu je het wezen ziet, is het al te laat.

Het onopvallende schepsel wordt Varroa destructor genoemd. Een parasiet zo noodlottig als zijn naam. In 1977 werd de mijt voor het eerst ontdekt in Duitsland, sindsdien concurreren bijen en imkers in een jaarlijkse weerzinwekkende verdediging. Niettemin sterft jaarlijks tussen de 10 en 25 procent van alle honingbijen in Duitsland, zoals de imkervereniging Baden-W├╝rttemberg weet. Alleen al in de winter van 2014/15 waren er 140.000 mensen.

Een fatale beet

Een paar uur geleden was de verpleegstersbij het slachtoffer van de mijt in haar dagelijkse werk. Net als haar collega's kroop ze over de perfect gevormde zeshoekige honingraat. Tussen haar benen loerde Varroa-destructor. Ze wachtte op de juiste bij. Een die ze naar de larven brengt die zich al snel ontwikkelen tot afgewerkte insecten. De verpleegsterbij was de juiste. En dus houdt de mijt behendig vast aan de passerende arbeider met haar acht sterke benen.
Het bruinrode dier met het door haar opgezette ruggengraatscherm zit nu op de achterkant van de verpleegstersbij. Ze is machteloos. De mijt verschuilt zich tussen zijn buik- en rugschubben, soms in de delen tussen het hoofd, de borst en de buik. Varroa destructor haast zich over de bij, haar voorpoten reiken uit als voelers en tastend naar een goede plek. Daar bijt ze haar hospita.

Varroamijt op de rug van een bij

De Varroa-mijt (Varroa-destructor) heeft zichzelf aan de achterkant van de bij vastgemaakt. Hier is het ontoegankelijk voor het insect en verzwakt het steeds meer

De mijt voedt zich met de hemolymfe van de bij, een bloedachtige vloeistof. Ze zuigt haar uit de hospita. Hierdoor ontstaat een wond die niet zal genezen. Ze blijft open en doodt de bij binnen een paar dagen. Niet het minst omdat ziekteverwekkers door de gapende beet kunnen binnendringen.
Ondanks de aanval blijft de voedsterbij werken. Ze verwarmt het broed, voedt de jongste maden met voer, de oudere larven met honing en stuifmeel. Wanneer het tijd wordt voor de larven om te verpoppen, bedekken ze de cellen. Precies op deze honingraten heeft het Varroa destructor uit elkaar.

Het gevaar van binnen

"Hier in de larvencellen, veroorzaakt de Varroa-destructor, de beproefde crawler, de meeste schade", zegt Gerhard Steimel. De 76-jarige imker heeft 15 mensen onder zijn hoede. Twee of drie worden elk jaar zo vaak verzwakt door de parasiet dat ze de winter niet doorkomen. De reden hiervoor is vooral het onheil dat plaatsvindt in de afgedekte honingraat, waarin de larven 12 dagen verpoppen.
Voordat de honingraten worden gesloten door de bij, verlaat de mijt hem en kruipt in een van de cellen. Daar bereidt een kleine melkachtige witte larve zich voor om te verpoppen. De parasiet draait en draait zich om en zoekt een ideale plek. Dan duwt hij tussen de larve en de rand van de cel en verdwijnt achter de aanstaande bij. Dit is waar de Varroa-destructor zijn eieren legt, van waaruit kort daarna de volgende generatie zal uitkomen.
In de gesloten cel zuigen de moedermijt en haar larven van de larve de hemolymfe uit. Het resultaat: de jonge bij is verzwakt, is te licht en kan zich niet goed ontwikkelen. Haar vleugels zullen kreupel zijn, ze zal nooit vliegen. Ze zal ook niet zo oud zijn als haar gezonde zussen. Sommige zijn zo zwak dat ze het deksel van de honingraat niet kunnen openen. Ze sterven nog steeds in de donkere gesloten broedcel. Zonder te willen, heeft de verpleegstersbij haar aanklacht gedood.

Bijenlarven gedood door varroamijten

Deze bijenlarven werden het slachtoffer van de mijt. Zij en haar jongens leven van hemolymfe van insecten

Getroffen bijen, die niettemin naar de buitenkant van de bijenkorf komen, dragen de nieuwe mijten in de mensen. De parasiet verspreidt zich, het gevaar groeit. Vanaf het begin kunnen 500 mijten binnen een paar weken 5.000 worden. Een bijenkolonie, die in de winter 8.000 tot 12.000 dieren telt, overleeft het niet. Volwassen geteisterde bijen sterven eerder, gewonde larven worden zelfs niet levensvatbaar. De mensen gaan dood.
Imkers zoals Gerhard Steimel zijn de enige overlevingskans voor veel mensen. Hoewel pesticiden, ziektes of slinkende vrije gebieden het leven van stuifmeelverzamelaars bedreigen, niets als Varroa destructor.Het United Nations Environment Programme (UNCEP) ziet het als de grootste bedreiging voor honingbijen. "Zonder behandeling in de zomer doodt de Varroa-aantasting voor negen van de tien mensen", zegt Klaus Schmieder, voorzitter van de vereniging van Badense bijenhouders.

De redder van buiten

"Ik rook alleen als ik naar de bijen ga", zegt Gerhard Steimel terwijl hij een sigaret opsteekt. De kleine man met donker haar en donkere ogen opent het deksel van een bijenkorf. De honingbijen leven in twee dozen die op elkaar gestapeld zijn. Gerhard Steimel blaast erin. "De rook kalmeert haar." Een gezoem vult de lucht. De bijen zijn ontspannen. Je imker draagt ÔÇőÔÇőgeen beschermend pak, geen handschoenen of gezichtssluiers. Een man en zijn bijen, niets staat ertussenin.
Hij haalt een honingraat tevoorschijn. Zijn handen trillen een beetje; niet van nervositeit, het is de leeftijd. De bijen lijken niet te storen. Kijkend naar het geluid van bovenaf, is het moeilijk te zeggen of mijten in de mensen zijn geïnfiltreerd. "Daarom moeten we naar de benedenverdieping van de bijenkorf", zegt Gerhard Steimel. Hij sluit het deksel en opent een smalle flap onder de honingraat. Daar trekt hij een folie uit, die wordt gescheiden door een raster van de korf. Hierop zie je karamelkleurige wasresten, maar geen mijten. Een goed teken, zegt de imker.
Aan het einde van augustus begint Gerhard Steimel, zodra de honing is geoogst, met zijn gevecht tegen Varroa-destructor. 65% mierenzuur is het belangrijkste wapen. "Als je begint met de zuurbehandeling voor de honingoogst begint de honing te gisten," zegt Gerhard Steimel. Andere imkers werden sowieso in de zomer behandeld. Het is een balans: honing of bij.

Dode varroamijten

Op de folie, die zich in het onderste compartiment van de bijenkorf bevindt, worden de dode mijten gevangen. Dus de imker ziet het succes in de behandeling met mierenzuur

Voor de behandeling verlengt de imker de bijenbox met ├ę├ęn verdieping. Daarin druppelt hij het mierenzuur op een kleine met tegels bedekte schotel. Als het verdampt in de warme korf, is het dodelijk voor de mijten. De karkassen van parasieten vallen door de stok en landen op de bodem van de glijbaan. In de race van een andere imker zijn ze duidelijk zichtbaar: dood, ze liggen tussen de wasresten. Bruin, klein, met harige benen. Dus ze zien er bijna onschadelijk uit.

Een eindeloos gevecht?

In augustus en september worden mensen op deze manier twee of drie keer behandeld, afhankelijk van hoeveel mijten op de folie vallen. Maar meestal is een wapen in de strijd tegen de parasiet niet genoeg. Aanvullende biologische maatregelen helpen. In het voorjaar kunnen imkers bijvoorbeeld het favoriete dronebroed van Varroa-destructor verwijderen. In de winter wordt het behandeld met natuurlijk oxaalzuur, dat ook in rabarber wordt aangetroffen. Beide zijn veilig voor bijenkolonies. De ernst van de situatie wordt ook aangetoond door de vele chemische producten die elk jaar op de markt worden gebracht. "Sommige stinken zoveel, ik wil dat niet aan mijn bijen doen", zegt Gerhard Steimel. En zelfs met het hele scala aan gevechtsstrategie├źn blijft ├ę├ęn ding: volgend jaar moeten mensen en imkers opnieuw beginnen. Het lijkt hopeloos.

Imker beheerst bijenkolonie

Imkers moeten hun bijen regelmatig controleren op mijtinfestatie

Niet helemaal. Ondertussen zijn er verpleegstersbijen, die herkennen in welke larven de parasiet wortel heeft geschoten. Met hun monddelen breken ze vervolgens de aangetaste cellen open en gooien ze de mijten uit de korf. Het feit dat de larven ook sterven is een prijs die wordt gedragen voor de gezondheid van de mensen. In andere volken hebben bijen hun reinigingsgedrag geleerd en veranderd. Dit wil de nationale vereniging Badischer-imker vergroten door selectie en fokkerij. Europese bijen moeten zichzelf verdedigen tegen Varroa-destructor.
De gebeten verpleegstersbij in de vloer van Gerhard Steimel zal dit niet meer zien. Haar toekomst is duidelijk: haar gezonde collega's zullen 35 dagen oud zijn, maar ze zal veel eerder sterven. Ze deelt dit lot met miljarden zusters wereldwijd. En dat allemaal vanwege een mijt, niet twee millimeter lang.

Auteur van dit artikel is Sabina Kist (vrijwilliger bij Burda-Verlag). Het rapport ontving de beste van zijn jaar door de Burda journalistieke school.

Verzorging: Hoornaar vs Bij.

┬ę 2019 Garden-Landscape.com. Alle Rechten Voorbehouden. Bij Het Kopi├źren Van Materialen - De Reverse Link Is Vereist | Sitemap